HAMİLELİKTE BULANTI VE KUSMAYA ALTERNATİF ÇÖZÜM: LİMON AROMATERAPİSİ

Gebelikte en sık yaşanan şikayetlerden biri olan bulantı ve kusma, hamile kadınların %50 ila
%80’ini etkiliyor. Gebelikte yaşanan bu problemin değişkenlik göstermekle beraber genelde
birinci ve ikinci gözden kaçan adet döngüsü arasında başlar ve 14 ila 22 haftada düzelir.
Hamilelikte yaşanan bulantı ve kusma kadınların fiziksel sağlığı ve psiko-sosyal performansı
üzerinde olumsuz etkiye sahiptir. İş günü kaybı, enerji eksikliği, yorgunluk, asabiyet, hayattan
zevk alamama ve doğuma hazırlıksızlık kadınlarda ciddi strese neden olabilir. Gebelikteki bu
durum aslında bir hastalık olarak adlandırılamayacak bir sendromun sonucudur. Bu tip
durumlar patofizyolojik bozukluklar olarak adlandırılır ve gebelik bulantısının patofizyolojisi
iyi anlaşılmadığından mevcut birçok tedavi sadece semptomları azaltmak için reçete edilir.
Gebenin yaşadığı semptomlara bağlı olarak bu tedavi diyet ve yaşam tarzındaki
değişikliklerden hastaneye yatışa kadar değişebilir. 2010 yılında yapılan bir veri tabanı
incelemesine göre hafif ve orta şiddetli bulantı şikayetini hafifletmek için vitamin B6 ve
antiemetik (kusma önleyici) ilaçlar kullanılıyor. Bunun dışında farmakolojik olmayan
yöntemlerden akupresür (el ve ayaklara basınç uygulanarak yapılan bir rahatlama yöntemi)
sıralanıyordu. Fakat hamile kadınlarda akupunktur kullanımının doğrulanan önemli bir etkisi
bulunmuyor.
Erken gebelikte ilaç yan etkilerine yönelik endişelerden dolayı günümüzde hamile kadınların
bitkisel ürün kullanma eğilimi artmıştır. Farmakolojik yöntemlerin sınırlı ve yan etkilerinin
endişe uyandırıcı olması nedeniyle gebelikte bulantıyı önlemek ve günlük hayatı olabildiğince
sorunsuz devam ettirebilmek için ‘’aromaterapi’’ oldukça uygun ve etkilidir. ‘’Bitkisel bilim
dalı olan aromaterapi, fiziksel, duygusal ve psikolojik sağlığı geliştirmek için uçucu yağların
ustaca ve kontrollü kullanımına yönelik yöntemlerin toplamıdır.’’ Limon esansiyel yağı
hamilelikte en çok kullanılan bitkisel yağlardan biridir. İran’da 100 gebe katılımcı ile yapılan
bir çalışma aromaterapinin bu problem üzerindeki etkilerini araştırıyor. Katılımcılar kusma ile
ya da kusma olmaksızın hafif ve orta şiddetli mide bulantısı yaşayan 6 ila 16 haftalık
gebelerdi. Ayrıca hiçbirinin düşük riski yoktu, herhangi bir hastalığı yoktu ve son 24 saatte
herhangi bir antiemetik (kusma önleyici) ilaç kullanmamıştı. Yaşadıkları mide bulantısının
şiddetinin skorlanması için PUQE-24 adı verilen ve bu konu için tasarlanmış bir anketi
cevapladılar. Buna göre puanları 3 ila 12 arasındakiler yani hafif ila orta derecede bulantı ve
kusma yaşayanlar çalışmaya dahil edildi. Katılımcılar deney grubu ve kontrol grubu olmak
üzere rastgele ikiye ayrıldı. Deney grubu limon uçucu yağı ile aromaterapi alırken kontrol
grubu plaseboyu soludu. En önemlisi katılımcılara hangi gruba dahil edildikleri söylenmedi.
Deney grubuna 10 cc’lik limon yağı ve taşıyıcı yağ olarak badem yağı içeren şişeler verildi.
Kontrol grubunaysa limon yağı görüntüsü elde etmek için havuç ve badem yağı karışımı
verildi. Katılımcılar yine kapların içeriğinden habersizdi.
Her iki gruba da mide bulantısı ve kusmayı kontrol ettiği kanıtlanmış yaşam tarzı değişiklikleri
ve beslenme önerileri verildi. Tüm katılımcılardan bu önerileri takip etmeleri ve mide
bulantısı hissettiklerinde araştırmacılar tarafından verilen pamuğun üzerine iki damla uçucu
yağ damlatıp burnun 3 cm uzağında tutarak 3 kez derin nefes alarak solumaları ve gerekirse 5
dakika sonra tekrarlamaları istendi. Verilerin toplanması 10 ay boyunca devam etti. Elde
edilen verilerin analizleri hem deney hem de kontrol grubunda mide bulantısı ve kusmada
azalma olduğunu gösterdi. Deney grubundaki azalmanın ölçüsü çok daha fazlaydı.
Araştırmacılar kontrol grubundaki azalmanın sebebinin diyet ve yaşam tarzı hakkındaki
tavsiyelere bağlı kalınması olduğunu söylüyor. Her iki grupta da aromaterapiye bağlı
herhangi bir yan etki görülmedi.
Kokular insan bedenini fiziksel ve psikolojik tepkiler vermeye teşvik edebilir. Aromatik
maddeler solunduğunda yaydıkları koku molekülleri burundaki reseptör hücreleri aracılığyla
doğrudan beynin koku alma bölgesine sinyaller göndererek uyarır.
Bu bölge hafıza, duygu, hormon, cinsiyet ve kalp atış hızının kontrol edildiği diğer sistemlerle
bağlantılıdır. Uyarılmanın sebep olduğu dürtüler harekete geçerek hormon salınımını
başlatarak kişide sakinleşme veya yatışma gibi etkiler yaratarak fiziksel ve zihinsel değişiklere
yol açar. Bu çalışmada da bu etki limon aromaterapisi ile sağlandı ve gebelikte yaşanan mide
bulantısı ve kusmayı yan etkiye sebep olmadan azaltabileceğini gösterdi. Aromaterapi
bütüncül etkileri sayesinde bu rahatsızlığı giderirken kişinin fiziksel ve psikolojik sağlığına da
iyi gelir. Tüm bunlardan dolayı gebelikte bulantı ve kusma tedavisinde uygulanabilir ve
güvenli alternatif bir yaklaşım sunar.


KAYNAK
The Effect of Lemon Inhalation Aromatherapy on Nausea and Vomiting of Pregnancy: A
Double-Blinded, Randomized, Controlled Clinical Trial
PUQE-24: http://policyandorders.cw.bc.ca/resourcegallery/
Documents/BC%20Women%27s%20Hospital%20-
%20Fetal%20Maternal%20Newborn/WW.04.02.E%20BC%20Women%27s%20Motherisk%20
PUQE%20-
%2024%20Scoring%20System%20for%20Severe%20Nausea%20%20Vomiting%20Pregnancy
%20(Hyperemesis)%20Record.pdf